Elastografia wątroby: nowoczesna diagnostyka obrazowa
Elastografia wątroby to nowoczesne, nieinwazyjne badanie, które pozwala na precyzyjną ocenę stanu wątroby, bez konieczności wykonywania biopsji. Dzięki tej technologii możliwa jest bezpieczna i wczesna diagnostyka uszkodzenia narządu, m.in.: ocena stłuszczenia wątroby oraz sztywności wątroby, co przekłada się na możliwość podjęcia leczenia chorób wątroby na wczesnym etapie ich wystąpienia. Ponieważ niektóre z nich początkowo nie dają objawów, wczesna diagnostyka ma kluczowe znaczenie. Warto także podkreślić, że wykryte wcześnie uszkodzenie wątroby może się cofnąć.
Na podstawie interpretacji wyników elastografii możliwa jest dokładna ocena uszkodzenia wątroby oraz określenie stopnia włóknienia wątroby, co ma kluczowe znaczenie dla dalszego leczenia chorób wątroby. Badanie metodą elastografii stanowi więc jedną z najważniejszych metod diagnostyki wątroby, jakimi dysponuje współczesna diagnostyka obrazowa. Ze względu na bezpieczeństwo badania, może być ono często powtarzane, co umożliwia monitorowanie postępu choroby. Usg z funkcją elastografii jest dostępne w CM Eskulap w Gnieźnie.
Czym jest elastografia wątroby?
Elastografia wątroby to nieinwazyjna metoda badania, wykorzystująca fale ultradźwiękowe do oceny uszkodzenia wątroby. W trakcie badania mierzona jest sztywność miąższu wątroby. Parametr ten bezpośrednio koreluje ze stopniem zwłóknienia. Zdrowe tkanki wątroby są bowiem miękkie i elastyczne. Na podstawie pomiaru sztywności tkanek wątroby możliwa jest dokładna ocena stopnia zwłóknienia. Wartości sztywności wątroby uzyskane z pomiaru (w kPa) określają ,,twardość wątroby”. Im wynik badania wyższy, tym bardziej zaawansowane zwłóknienie i większe ryzyko marskości wątroby. Sztywność tkanek wątroby świadczy o stanie chorobowym.
Badanie elastograficzne wątroby znajduje więc zastosowanie w:
ocenie włóknienia wątroby,
ocenie stłuszczenia wątroby,
monitorowaniu postępu choroby,
kontrolowaniu stanu wątroby pacjentów w trakcie leczenia.
Ta nieinwazyjna ocena włóknienia, która w wielu przypadkach zastępuje biopsję wątroby, określana często jako tzw. „bezinwazyjna biopsja wątroby”.
Istnieją dwie techniki badania metodą elastografii: elastografia SWE – elastografia fali ścinającej oraz elastografia przejściowa TE – często określana od nazwy urządzenia – FibroScan. Badanie polega na tym, że specjalna sonda – FibroScan, wysyła falę mechaniczną, mierząc prędkość jej rozchodzenia się, co pozwala ocenić stopień włóknienia wątroby.
Natomiast elastografia SWE wykorzystuje ultradźwięki do wywołania fal poprzecznych (shear waves) w tkance. Pozwala na obrazowanie w czasie rzeczywistym (2D-SWE) i jest dokładniejsza w lokalizowaniu obszarów o zwiększonej sztywności miąższu wątroby i ocenie stopnia zwłóknienia.
Interpretacji wyników elastografii dokonuje się w oparciu o skalę METAVIR, która określa:
stopień włóknienia wątroby ( w skali F0–F4, gdzie gdzie F0 oznacza brak zwłóknienia, a F4 marskość wątroby),
zaawansowane włóknienie wątroby
stany zapalne wątroby, najczęściej na skutek wirusowego zapalenia wątroby typu C, ale także innych przewlekłych chorób wątroby.
W praktyce elastografia wykonywana jest często razem z klasycznym badaniem USG wątroby.
Wskazania do wykonania elastografii
USG z funkcją elastografii ma szerokie zastosowanie w ocenie stanu zdrowia wątroby. Badanie jest szczególnie przydatne we wczesnym wykrywaniu chorób wątroby oraz ocenie zaawansowania choroby wątroby. Wskazania do badania wątroby dotyczą także osób, które nie skarżą się na żadne dolegliwości, gdyż choroby miąższu wątroby początkowo nie dają objawów. Wczesna diagnostyka ma kluczowe znaczenie dla wykrycia uszkodzenia wątroby i rozpoczęcia leczenia. Ocena stanu wątroby poprzez badanie metodą elastografii może być wykonywane wielokrotnie u tego samego pacjenta, co umożliwia monitorowanie postępu choroby i szybką reakcję na wszelkie nieprawidłowości.
Główne wskazania do elastografii wątroby obejmują:
podejrzenie stłuszczenia wątroby,
przewlekłe choroby wątroby,
wirusowe zapalenie wątroby (np. zapalenie wątroby typu B),
alkoholowa choroba wątroby,
autoimmunologiczne zapalenie wątroby,
polekowe uszkodzenie wątroby,
hemochromatoza,
nieprawidłowe wyniki badań laboratoryjnych.
Przeciwwskazania do elastografii wątroby są nieliczne i związane przede wszystkim z trudnością wykonania badania w sytuacjach:
zaawansowanego wodobrzusza,
znacznej otyłości,
Przeciwwskazaniem do wykonania badania metodą elastografii, mogą być także dolegliwości takie jak ostre stany zapalne wątroby.
Choroby diagnozowane za pomocą elastografii
Na podstawie pomiaru sztywności tkanek wątroby możliwa jest dokładna ocena stopnia zwłóknienia świadczącego o stanie chorobowym. Sztywność miąższu wątroby może być również spowodowana stanem zapalnym wątroby, stłuszczeniem, nadciśnieniem wrotnym lub niewydolnością serca.
Elastografia wątroby stosowana jest więc w diagnostyce wielu schorzeń, wśród których najważniejsze to:
marskość wątroby,
podejrzenie stłuszczenia wątroby,
przewlekłe zapalenie wątroby,
choroby miąższu wątroby.
Elastografia bardzo często jest wykorzystywana ponadto w diagnostyce chorób metabolicznych.
Prawidłowa interpretacja wyników elastografii umożliwia zaplanowanie skutecznego leczenia chorób wątroby, monitorowanie leczenia, ocenę ryzyka marskości wątroby, a także planowanie dalszej diagnostyki.
Na uwagę zasługuje przy tym możliwość oceny stłuszczenia wątroby, jaką daje badanie metodą elastografii. Stłuszczeniowa choroba wątroby stanowi bowiem obecnie powszechny i narastający problem kliniczny i epidemiologiczny, często związanym z niezdrowym stylem życia i dietą. Osoby z otyłością, nadwagą, cukrzycą typu II, nadciśnieniem tętniczym oraz wysokim poziomem cholesterolu są w grupie zwiększonego ryzyka i powinny poddawać się monitorowaniu stanu wątroby.
Warto podkreślić, że niewielkie, wcześnie wykryte stłuszczenie wątroby, mogą być odwracalne, dlatego tak istotna jest wczesne wykonanie elastografii wątroby i podjęcie odpowiedniego leczenia.
Przygotowanie do badania elastograficznego
Prawidłowe przygotowanie do elastografii wątroby nie jest skomplikowane i obejmuje:
pozostanie na czczo przez minimum 4–6 godzin,
unikanie ciężkostrawnych posiłków przed badaniem,
zastosowanie zaleceń lekarza dotyczących leków.
Należy pamiętać o tych wskazaniach, gdyż odpowiednie przygotowanie do badania elastograficznego zwiększa wiarygodność wyników.
Warto zabrać ze sobą dokumentację medyczną, związaną z przebiegiem choroby, np. wyniki badań laboratoryjnych.
Jak przebiega badanie metodą elastografii?
Badanie elastograficzne wątroby przebiega podobnie jak klasyczne badania USG wątroby. Jest bezbolesne i całkowicie bezpieczne dla organizmu. Trwa zwykle kilkanaście minut. Lekarz przykłada głowicę aparatu ultrasonograficznego do prawej strony brzucha, w miejscu położenia wątroby.
Podczas badania oceniana jest elastyczność tkanki wątroby oraz jej twardość, co pozwala na kompleksową ocenę stanu zdrowia wątroby.
Podsumowanie
Dzięki wysokiej precyzji i bezpieczeństwu, elastografia jest coraz częściej wybieraną metodą oceny włóknienia wątroby. Pomiar stopnia włóknienia wątroby jest w wielu przypadkach niezbędny do dokładnej diagnostyki oraz profilaktyki chorób hepatologicznych. Interpretacja wyników elastografii pozwala więc na wczesne wykrywanie chorób wątroby oraz podjęcie skutecznego leczenia.
Dzięki temu, że badanie nie wiąże się z ryzykiem powikłań, jest również dogodnym narzędziem do monitorowania stanu wątroby pacjentów.
Choć biopsja wątroby nadal pozostaje standardem w niektórych przypadkach, to elastografia stanowi jej bezpieczną alternatywę w codziennej praktyce klinicznej.
Badania w Centrum Medycznym Eskulap w Gnieźnie
Sprawdź, jaki jeszcze badania wykonywane są w naszej przychodni.
